ใครติดตามข่าวคราวด้านสิ่งแวดล้อมในระยะ 5 ปีที่ผ่านมา ย่อมมีชื่อของ ‘อุทยาน 100 ปี จุฬาฯ’ เป็นสวนลำดับต้นๆ ที่คนไทยโดยเฉพาะคนกรุงเทพฯ ให้ความสนใจ ทั้งในแง่การเป็นพื้นที่สีเขียวกลางเมืองใหญ่ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์การเติบโตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยครบรอบ 100 ปีกว่านั้น ในรายละเอียด สวนขนาด 29 ไร่แห่งนี้ยังเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ (Wetland) ที่ทำหน้าที่รับน้ำฝนและปรับปรุงทรัพยากรน้ำรอบๆ ได้อย่างน่าสนใจ รวมถึงการเป็นปอดแห่งใหม่ที่ช่วยทำให้ท้องฟ้าของกรุงเทพฯ สดใสกว่าเดิม
สวนแห่งนี้เกิดขึ้นในปี 2560 ตามแนวทางของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่ต้องการสร้างพื้นที่สีเขียวให้กับชุมชนย่านสวนหลวง-สามย่าน และเพื่อเป็นสัญลักษณ์ในวาระครบรอบ 100 ปี ของมหาวิทยาลัย เมื่อไอเดียดังกล่าวถูกพัฒนาต่อยอดด้วยฝีมือทีมภูมิสถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาเมือง
สวนแห่งนี้จึงมีมิติของการอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อมของเมือง ตามคอนเซ็ปต์ ‘ป่าในเมือง’ ผ่านการคิดให้ทุกตารางนิ้วของสวนเป็นพื้นที่รับน้ำและเก็บกักน้ำอย่างเต็มประสิทธิภาพ อาทิ การออกแบบให้วัสดุและพื้นผิวภายในสวนสามารถรองรับและถ่ายเทน้ำฝนสู่พืชพรรณรอบๆ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดน้ำท่วมขังและช่วยปรับสภาพน้ำโดยวิธีการธรรมชาติ
ความพิเศษอีกข้อของสวนแห่งนี้ อยู่ตรงความใส่ใจคัดสรรพืชพรรณทุกต้นมาปลูกอย่างสอดคล้องกับภูมินิเวศของกรุงเทพฯ โดยเน้นไปที่ต้นไม้ขนาดเล็กและกลางซึ่งพร้อมจะเติบคู่ไปกับสวน มากกว่าใช้วิธีล้อมไม้ใหญ่มาเพื่อให้ร่มเงาอย่างทันใจ ด้วยรากของไม้ใหญ่อาจไม่หยั่งลึกพอจะทำให้สวนแห่งนี้ร่มรื่นอย่างยั่งยืน กว่านั้น ทีมภูมิสถาปนิกยังมองถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จึงออกแบบให้พื้นที่สีเขียวแห่งนี้ช่วยลดความร้อนได้ในหลายๆ ระดับ
พื้นฐานที่สุดคือการสร้างหลังคาสีเขียว (Green Roof) ด้วยการปลูกหญ้าและพืชทนแล้งไว้บนหลังคาของอาคารเพื่อช่วยลดอุณหภูมิจากแสงแดดที่แผดเผาตลอดทั้งวัน รวมถึงการจัดสรรพื้นที่รอบๆ สวนให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้กลางแจ้ง ทั้งมิติของสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายของพืชพื้นเมือง ต้นไม้ในแต่ละมุมของอุทยาน 100 ปี จุฬาฯ จึงมีความหลากหลาย ภายใต้กรอบว่าล้วนช่วยเพิ่มอากาศบริสุทธิ์ ให้ความร่มเย็น รวมถึงดักจับฝุ่นควันของย่านที่หนาแน่นไปด้วยที่อยู่อาศัยและรถราตลอดทั้งวันอย่างสวนหลวง-สามย่านด้วย
เรียกได้ว่าเป็นการเพิ่มขึ้นที่สีเขียวที่ตอบโจทย์การเติบโตของกรุงเทพฯ เพื่อให้เมืองใหญ่แห่งนี้มีท้องฟ้าที่สดใส มีน้ำใสสะอาด และมีร่มเงาของพรรณไม้ไว้ช่วยเติมรอยยิ้มให้กับคนเมือง
ขอบคุณภาพถ่ายจาก อุทยาน 100 ปี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
