เดินเล่นเทียมยอดไม้ใน ‘ป่าในกรุง’ ป่าที่แน่นด้วยการปลูกแบบ ‘มิยาวากิ’

“ไปเหอะ อยากให้ไป” เรามักตอบใครสั้นๆ แบบนี้เวลาที่โดนทักว่า ไปเข้าป่าอีกแล้วเรอะ?

แต่เดี๋ยวก่อน ป่าที่เราไปไม่ได้เป็นป่าแบบที่ต้องเดินทางออกนอกเมืองหลายชั่วโมงขนาดนั้น เพราะป่าที่เราพูดถึงเป็นป่าที่มีต้นไม้แย่งกันยืดตัวเบียดเสียดอยู่ในกรุงเทพฯ นี้เอง แล้วก็มีชื่อที่จดจำง่ายเข้ากับการเป็นอยู่คือของตัวเองว่า ‘ป่าในกรุง’ เราเคยไปด้อมๆ มองๆ ตั้งแต่เขาเริ่มโครงการใหม่ๆ ได้กลับไปเยี่ยมดูการเติบโตเป็นระยะ กระทั่งโควิดมาก็ห่างหายไปนานมาก

จนหลังจากโควิดส่งสัญญาณว่าซาตัวลงแล้ว เราถือโอกาสในรอบสามปีไปเดินเล่นในป่าในกรุงอีกครั้ง แน่นอนว่าในสถานการณ์ที่เคยผ่านความไม่ปกติมาและยังไม่นิ่งเสียทีเดียว ป่าในกรุงย่อมเปลี่ยนไปบ้าง อย่างน้อยๆ ก็ห้องนิทรรศการที่ให้ความรู้เรื่องป่าไม้และการปลูกป่าเชิงนิเวศแบบยั่งยืน ยังคงปิดให้บริการมาถึงตอนนี้ นับตั้งแต่ช่วงโควิดเล่นงานพวกเราหนักหน่วง

แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่เปลี่ยนไป และดูท่าว่าจะโตวันโตคืนจนแขนขายาวเก้งก้าง คือต้นไม้ทุกต้นที่อยู่ในพื้นที่ขนาด 12 ไร่แห่งนี้เอง

ว่าด้วยการเกิดขึ้นของป่าในกรุง เราต้องให้เครดิตกับสถาบันปลูกป่า ปตท. ที่สร้างแหล่งเรียนรู้ป่านิเวศแห่งนี้ขึ้นมา และกลายเป็นปอดให้ผู้คนในย่านประเวศและอ่อนนุช รวมถึงย่านใกล้เคียงมาพึ่งพิงใจได้ครบ 7 ปี เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2565 นี้เอง

ซึ่งหากย้อนกลับไปก่อนหน้า พื้นที่ตรงนี้เคยเป็นที่รกร้างว่างเปล่าและเป็นกองขยะ ยังไม่ได้มีหมู่บ้านและชุมชนแวดล้อมเท่าตอนนี้ ตัวโครงการออกแบบให้ที่นี่เป็นพื้นที่สีเขียวในเมือง มีพื้นป่า 75% พื้นน้ำ 10% และพื้นที่ใช้งานในส่วนที่เหลือ สิ่งก่อสร้างก็สร้างให้มีความกลมกลืนกับธรรมชาติ คือเป็นอาคารที่สร้างขึ้นด้วยดิน มีโครงสร้างที่แข็งแรง และให้ความเย็นสบายกว่าวัสดุก่อสร้างทั่วไป

แนวคิดในการสร้างป่าให้คนกรุงเทพฯ ของที่นี่ก็น่าสนใจอยู่ไม่น้อย เพราะได้นำทฤษฎีการปลูกป่าของ ศ.ดร.อากิระ มิยาวากิ นักสร้างป่านิเวศชาวญี่ปุ่นมาใช้ ซึ่งทฤษฎีของมิยาวากินี้เคยใช้กับโครงการปลูกป่ามาแล้วทั่วโลกมากกว่า 1,500 แห่ง

วิธีปลูกป่าในแบบมิยาวากิก็คือ การนำเอาพันธุ์ไม้ท้องถิ่นดั้งเดิมในพื้นที่นั้นๆ มาเพาะชำในถุงก่อน ทิ้งเวลาเพื่อให้รากแข็งแรงพอ แล้วค่อยนำไปฝากลงดิน โดยเขาจะใช้พันธุ์ไม้ที่แตกต่างกันหลายชนิดมาปลูกแบบปะปนกันไปหมด จากนั้นก็ปล่อยให้ต้นไม้แข่งกันโตเหมือนอยู่ในป่าจริงๆ ไม่ต้องตัดแต่งให้มีรูปทรงผิดธรรมชาติ แล้วแต่ละต้นแต่ละสายพันธุ์ก็มีวิธีสู้ชีวิต เอาตัวรอดและโตตามธรรมชาติในแบบตัวเอง

แต่ในแนวทางนี้ สิ่งที่คนต้องช่วยต้นไม้ด้วยก็คือ การออกแบบพื้นที่ให้เป็นเนินดินไล่ระดับสูงต่ำต่างกันไป เลียนแบบนิเวศตามธรรมชาติเพื่อให้ต้นไม้เติบโตอย่างรวดเร็ว จะได้ดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากขึ้น และต้องสร้างสภาพแวดล้อมให้มีแหล่งน้ำหล่อเลี้ยงป่า เมื่อระบบนิเวศสมบูรณ์ขึ้นเรื่อยๆ ก็เรียกเอาสัตว์จำพวกนก แมลง หอยทาก เข้ามาอิงอาศัย และมีชีวิตตามวงจรที่ควรเป็น

กลับมาคราวนี้ ป่าในกรุงต้อนรับเราด้วยพ่อไก่หนุ่มสองตัวที่เกาะอยู่เหนือป้ายตรงทางเข้า ไม่ผิดจากหลายปีก่อนที่เราเคยเจอตอนพากันเดินเล่นอยู่ภายใน ส่วนก่อสร้างที่เป็นอาคารดินสีน้ำตาลยังคงเป็นไฮไลท์ให้คนมาถ่ายรูปอย่างสนุก เพราะทางเดินที่พาเราเดินเข้าป่าในกรุงนั้นต้องเดินตามซอกกำแพงที่เล่นกับแสงและเงาได้ในวันที่ฟ้าไม่ครึ้มจนเกินไปอย่างวันนี้ ระหว่างทางมีความรู้เกี่ยวกับพันธุ์ไม้แทรกเป็นเกร็ดให้เราได้ซึมซับ มีเถาว์ไม้เลื้อยสีเขียวห้อยตัวลงมาจากสวนดาดฟ้าที่ออกแบบเป็นสวนหย่อมเอาไว้ ใครอดใจไม่ถ่ายรูปไว้ได้ก็ใจแข็งเกินไปแล้ว

ส่วนไฮไลท์สำคัญที่หากได้มาแล้วต้องไปให้ถึง คือการพื้นที่ป่าและเส้นทางเดินแบบ sky walk ที่ค่อยๆ พาเราเดินเข้าสู่ป่าและเพิ่มระดับความสูงขึ้นเรื่อยๆ จากต้นไม้ที่อยู่ตรงพื้นล่าง เราจึงค่อยๆ เดินขึ้นสู่ระดับลำต้น เห็นดอกเห็นผลและเห็นใบของไม้ที่คละกันอยู่หลากหลายสายพันธุ์ จนในที่สุดแล้วก็พาเราไปถึงระดับเรือนยอด และแอบเห็นนกกระโดดไปมาตามกิ่งของต้นที่อยู่ด้านใน มองลงไปพื้นล่างแล้วคนที่กลัวความสูงอาจใจแกว่งเล็กๆ

การได้เดินเทียมยอดไม้ยังไม่ใช่จุดสิ้นสุด เพราะทางเดินลอยฟ้านี้จะนำเราไปถึงหอชมวิวที่เราต้องเดินขึ้นบันไดวนไปเรื่อยๆ โดยมีชานพักให้เราได้หยุดชมวิวจากมุมสูง …มุมสูงกว่า …จนถึงมุมสูงที่สุด จับจังหวะหายใจดูแล้วก็หนึ่งเหนื่อยพอดี มองลงมาเห็นใบไม้จากต้นนั้นต้นนี้เหยียดกิ่งเข้าหากันจนพื้นล่างดูเป็นก้อนกลุ่มสีเขียวที่ดูแล้วสบายตาสุดๆ

จากนั้นเส้นทางเดินระดับพื้นดินช่วงสุดท้าย จะพาเราเดินข้ามสะพานไม้ที่พาดวางท่อนไว้อย่างกลมกลืนกับความเป็นป่า สำรวจต้นไม้ ต้นหญ้า สิ่งมีชีวิตเล็กๆ ที่เดินอยู่บนดินหรือตรงธารน้ำสายเล็กๆ นั้น

มีตัวเลขที่น่าสนใจแทรกเป็นข้อมูลอยู่ระหว่างทางเดินว่า ในปี 2565 มีการสำรวจพบว่าป่าไม้ในภาคกลาง ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ 22 จังหวัดรวมกรุงเทพมหานคร มีพื้นที่ป่าไม้อยู่ 19,584.87 ตารางกิโลเมตร จังหวัดที่ไม่พบพื้นที่ป่าไม้เลย คือจังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี และอ่างทอง

แอบสงสัยใช่ไหมว่า ตกหล่นกรุงเทพมหานครไปหรือเปล่า?

ตอบตรงนี้เลยว่าไม่ได้มีอะไรตกหล่น เพราะจากข้อมูลนี้ซึ่งนำเสนอโดย Thevisual by Thai PBSระบุว่า กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ป่าอยู่ด้วยเหมือนกัน โดยมีอยู่ 6.43 ตารางกิโลเมตร หรือคิดเป็น 0.41% ของพื้นที่กรุงเทพฯ ทั้งหมด ซึ่งป่าในกรุงก็อยู่ใน 0.41% นี้นี่เอง

ช่วงนี้ป่าในกรุงเปิดให้เข้าชมได้ฟรีเหมือนปกติเช่นที่ผ่านมา เพียงแต่มีข้อกำหนดนิดหน่อยคืองดรับแบบ walk-in เพื่อจัดการเรื่องระยะห่างของคนที่เข้ามาเดิน โดยแบ่งรอบเป็นรอบเช้า 9.00 – 12.00 น. กับรอบบ่าย 13.00 – 16.00 น. และขอจำกัดผู้เข้าชมรอบละ 50 คน จะเลือกไปถึงกี่โมงก็ได้ในรอบนั้น ขึ้นกับว่าอยากใช้เวลาในป่านานแค่ไหน

สามารถจองล่วงหน้าได้ทาง ป่าในกรุง หรือโทร. 061-385-4414 ซึ่งในฐานะที่ได้ผ่านการจองมาแล้ว พบว่าการโทร.จองนั้นสะดวกมากๆ มีอะไรสงสัยอยากถามเจ้าหน้าที่ก็สอบถามได้เลย

เอาเป็นว่าถ้าสวนสวยๆ ที่มีอยู่ในกรุงเทพฯ มันทำให้การเดินเล่นจำเจเกินไป  วันไหนที่มีเวลาเหลือๆ อยากให้ลองเปลี่ยนแนวไปเดินป่าในกรุงดูบ้าง

…ไปเหอะ อยากให้ไป