ตัวเลขที่สูงกว่าเส้นมาตรฐานไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป ยิ่งสำหรับฝุ่นละอองขนาดเล็กที่ล่องลอยอยู่ในอากาศ ตัวเลขที่สูงกว่ามาตรฐานองค์การอนามัยโลก (WHO) กลับหมายถึงการอนุมัติให้โรงงานสร้างมลพิษทางอากาศได้มากกว่า และลดโอกาสในการมีสุขภาพดีของประชาชนให้น้อยลง.
ที่ผ่านมา WHO ตั้งมาตรฐานฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน หรือ PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงอยู่ที่ 25 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และเฉลี่ย 1 ปีอยู่ที่ 10 มคก./ลบ.ม. ขณะที่ประเทศไทยกำหนดค่าฝุ่นสวนทางเฉลี่ย 24 ชั่วโมงอยู่ที่ 50 มคก./ลบ.ม. และเฉลี่ย 1 ปีที่ 25 มคก./ลบ.ม.
ความคืบหน้าล่าสุด WHO ประกาศมาตรฐานฝุ่นละอองใหม่ปี 2021 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงอยู่ที่ 15 มคก./ลบ.ม. และเฉลี่ย 1 ปีอยู่ที่ 5 มคก./ลบ.ม. ส่วนคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ประกาศค่ามาตรฐาน PM2.5 ของไทยใหม่ ปรับลดค่าเฉลี่ย 1 ปี จาก 25 เหลือ 15 มคก./ลบ.ม. มีผลบังคับใช้ทันทีนับตั้งแต่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา และค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ปรับลดจาก 50 เป็น 37.5 มคก./ลบ.ม. มีผลบังคับใช้วันที่ 1มิถุนายน พ.ศ.2566
อย่างไรก็ตาม ค่าเฉลี่ยดังกล่าวยังถือว่าสูงกว่ามาตรฐานที่ WHO กำหนดอยู่ ซึ่งส่งผลให้ชาวไทยต้องเผชิญกับวิกฤตมลพิษและสุขภาพนานกว่าเดิม
ทำไม WHO จึงปรับลดค่ามาตรฐานฝุ่นละออง
มลพิษทางอากาศคือภัยคุกคามสุขภาพและสิ่งแวดล้อมระดับโลก มีประชาชนกว่า 7 ล้านคนเสียชีวิตด้วย PM2.5 ทุกปี แต่หากประชาคมโลกสามารถทำตามแนวปฏิบัติใหม่ของ WHO จะสามารถป้องกันการเสียชีวิตจาก PM2.5 ได้มากถึง 80% เนื่องจากมลพิษทางอากาศเป็นสาเหตุของการเกิดโรค และทำให้อาการของโรครุนแรงยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะโรคหอบหืด โรคมะเร็ง โรคปอด หรือโรคหัวใจ
การกำหนดค่ามาตรฐานใหม่ของ WHO ถือเป็นแนวทางให้ทุกประเทศช่วยกันลดมลพิษทางอากาศ รัฐบาลต้องตระหนักว่าถึงเวลาลงมือปกป้องประชาชนมากกว่าเดิม เมื่อทำได้จะนำไปสู่การลดอัตราการตาย และช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพตั้งแต่การป้องกันจนถึงการรักษา
ผลลัพธ์ของการตั้งค่าฝุ่นสูงกว่าเกณฑ์ทั่วโลก
IQAir ระบุว่า รัฐบาลไทยมีเครือข่ายตรวจสอบคุณภาพอากาศที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคอาเซียน ครอบคลุม 113 พื้นที่ แต่ไม่มีที่ไหนปฏิบัติตามแนวทางของ WHO ในปี 2564 ได้เลย โดยประเทศไทยครองอันดับ 45 ที่มีค่าความเข้มของ PM2.5 เฉลี่ยรายปีอยู่ที่ 20.2 มคก./ลบ.ม. จากจำนวน 117 อันดับทั่วโลก ส่วนกรุงเทพมหานครครองอันดับ 42 จากเมืองหลวงจำนวน 107 แห่ง มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 20 มคก./ลบ.ม.
การตั้งค่าสูงกว่ามาตรฐาน ทำให้ไทยไม่สามารถควบคุมมาตรฐานการปล่อยของเสียในอากาศได้จริง ยิ่งเพดานสูง ยิ่งเป็นการปกป้องอุตสาหกรรมมากกว่าสุขภาพของประชาชน เพราะถึงแม้ระดับมลพิษจะต่ำ แต่หากได้รับเป็นเวลานานย่อมส่งผลเสียต่อสุขภาพ
นอกจากนี้ การตั้งมาตรฐานของไทยยังห่างจากระดับโลก โดย PM2.5 ของไทยในระดับสีเหลือง (38-50 มคก./ลบ.ม.) ระบุว่าส่งผลกระทบต่อสุขภาพปานกลาง แต่ค่าเฉลี่ยระดับนั้นของ IQAir ถือเป็นสีส้ม (35.5-55.4 มคก./ลบ.ม.) ซึ่งไม่ปลอดภัยต่อสุขภาพแล้ว
ปรับลดค่ามาตรฐานแล้วได้อะไร
องค์กรภาคเอกชนและภาคประชาชนไทยเคลื่อนไหวเรื่องมลพิษทางอากาศมาอย่างยาวนาน เมื่อต้นปี 2565 มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม (EnLaw) และองค์กรกรีนพีซ ประเทศไทย เรียกร้องต่อรัฐบาลให้มีการปรับค่าฝุ่นตามวาระแห่งชาติที่ประกาศไว้ตั้งแต่ 3 ปีที่แล้ว ก่อนจะมาปรับลดล่าสุดในเดือนกรกฎาคม ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่จะนำไปสู่ข้อเรียกร้องอื่น และทำให้ประชาชนตื่นตัวต่อมาตรฐานโลก
คู่มืออากาศสะอาด (Unmask Our Cities) จัดทำโดยองค์กรกรีนพีซ ระบุว่า เมื่อ PM2.5 ลดลง สุขภาพจะดีขึ้น โดยลดได้ตั้งแต่การเกิดผู้ป่วยโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรังรายใหม่ ลดการเข้ารักษาโรคระบบทางเดินหายใจและระบบหลอดเลือดหัวใจ รวมไปถึงลดการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
ด้านธุรกิจอุตสาหกรรม การปรับมาตรฐานจะนำไปสู่การออกนโยบายเพื่อควบคุมการปล่อยมลพิษ ซึ่งถือเป็นการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน โดยทุกองค์กรต้องรับผิดชอบการปล่อยของเสียไม่ให้เกิดกำหนด หากองค์กรปฏิบัติตามย่อมช่วยสร้างภาพลักษณ์ดึงดูดนักลงทุน และสอดคล้องกับมาตรฐานโลกด้านสิ่งแวดล้อม
อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการทวงคืนอากาศสะอาด ภายใต้อากาศที่เต็มไปด้วย PM2.5 ประชาชนยังคงต้องป้องกันตนเอง และหาทางป้องกันการปล่อย PM2.5 จากกิจกรรมต่าง ๆ ให้ได้มากที่สุด
ที่มาข้อมูล:
1. www.iqair.com/blog/air-quality/2021a-WHO-air-quality-guidelines
2. www.iqair.com/blog/press-releases/covid-19-reduces-air-pollution-in-most-countries
3. www.iqair.com/world-air-quality-report
4. www.iqair.com/blog/air-quality/thailand-2021-burning-season
5. www.greenpeace.org/thailand/explore/protect/cleanair/air-standard
6. resourcecenter.thaihealth.or.th/media-webview/ozKk
7. www.greenpeace.org/thailand/story/23354/climate-airpollution-what-is-pm2-5-standard
8. www.matichon.co.th/local/quality-life/news_3364163
9. news.thaipbs.or.th/content/315889?fbclid=IwAR1yDQ8PP_UVQMHJM3H2UAMXquFtp6Y2L2WS_Sbt5_MItXoJhMEqegwYr5M
10. www.bbc.com/thai/international-58657772?fbclid=IwAR2HK3IyQjDra0dvo1gzdTTlaEink9k6dOp1qB_G1xhjNBe_zQHetJXLBE0
11. www.greenpeace.org/thailand/explore/protect/cleanair/suggestion-air/?fbclid=IwAR1xJcgLeSqU8dgRvQwfg1Ye8nSM-t0B17wsmRvbE9QUNIRBeQYT7kmbsM0
12. www.greenpeace.org/static/planet4-thailand-stateless/2019/03/8ad29589-8ad29589-unmask-our-cities-booklet.pdf
13. prachatai.com/journal/2021/09/95120
14. www.thaipost.net/environment-news/109415/?fbclid=IwAR2EYj1eAa_756-BMeCpeIm9rFB16yeS2QUZe-hOdsmNPsR06dDdXoK4h2s
15. greennews.agency/?p=27165&fbclid=IwAR2E_cEaRuBG3yRAnGqQQcD9n_q56pIHLystf7Ju_8HVkAw4RGRI1fLmB9Y
16. www.bbc.com/thai/46969830?fbclid=IwAR3nlTYxpKLC8kMTgfqAWmwZjpLZCMMnQNkpGNWyynTo5Ii7LnOiLi0xYCI
17. www.airscan.org/news/who2021
